Dingen zien die er niet zijn

- 29 January 2018 door Edwin Timmers -

Dingen zien die er niet zijn. Een paar jaar geleden werkte ik achtenveertig uur achtereen met een korte onderbreking - voor een schoonheidsslaapje - van zo'n drie uur. Het laatste halfuur, tijdens de rit door de schemer naar huis, ging ik dus dingen zien die er niet zijn.
Het was hard werken geweest. Na de euforie van de geklaarde klus begon vermoeidheid me parten te spelen tijdens de rit huiswaarts. Ik schudde mijn hoofd, draaide alle ramen open, zette de radio snoeihard, maar het mocht niet meer baten: telkens vielen mijn ogen toe. Maar ik wou zo ontzettend graag naar bed, dus ik moest door, even nog, een paar kilometer. Dan maar uit volle borst zingen. Ik reed inmiddels niet veel harder meer dan twintig.

Opeens zag ik grote mensenfiguren en gezichten op en langs de weg. Het rare was, dat ik dit in eerste instantie niet vreemd vond. Een paar tellen later ervoer ik het wel als absurd. Ik sperde mijn ogen en probeerde me te focussen op de verschijningen. Ze verdwenen – meer dan de bomenrij en wat struiken in de berm was er niet. Een kilometer verder waren de verschijnselen weer terug. Hoe gesloopt ik ook was, ik wou weten wat ik zag.

Neem twee zware , barok vormgegeven kandelaars en zet deze rechtop op tafel, met de voeten tegen elkaar. Dim nu het licht een beetje en kijk naar de kandelaars. Je ziet nu feitelijk drie vormen: links en rechts de vormen van de kandelaars en tussen de kandelaars in een derde vorm. Welnu, die derde vorm, die tussenvorm, kwam tijdens de zojuist genoemde autorit tot leven. In de schemer interpreteerde ik de willekeurige vormen tussen de bomen en struiken als menselijke vormen. Het bewegen van takken en bladeren in de wind bracht deze vormen tot leven.

Een dag later las ik op het web dat het waarnemen van deze verschijnselen niet uitzonderlijk schijnt te zijn. Er is zelfs een naam voor: hypnagogische hallucinaties. De overgang van waken naar slapen heet hypnagogie.

Dingen zien die er niet zijn. Iedereen ziet overdag wel eens een dier in een wolk. Of een man met een hoedje op. Dit is heel normaal en zeker geen hypnagogische hallucinatie. Toch is ook hier een woord voor: apofenie, dat wordt gedefinieerd als ‘het zien van een boodschap of betekenis in willekeurige, betekenisloze objecten’. Apofonie is leuk, vind ik. Staar maar eens een minuutje naar een druk behangetje: geheid dat je gezichten of dieren gaat zien.

Nog even terug naar de definitie van apofonie: het zien van een boodschap of betekenis in willekeurige, betekenisloze objecten. Zet nu de televisie aan en kijk eens goed naar die vele duizenden flikkerende led-lichtjes. Zeker weten dat je er al spoedig een pratend hoofd in herkent. Kijk nu eens achter het platte scherm. Inderdaad, er is helemaal geen pratend hoofd.
terug

wat

ik

zag