Driehoeksverhouding

- 17 July 2017 door Edwin Timmers -

De liefde. Leg maar eens uit wat liefde is.
"Er vindt de laatste jaren een genadeloze exploitatie van de onderwijzer plaats" Dit vertelde Denkers des Vaderlands Rene ten Bos tegen dagblad Trouw. Het gesprek dat de krant met de filosoof over het basisonderwijs voerde, leverde een scherp artikel op. Ik stuurde het door aan een vriendin die onlangs het onderwijs de rug toekeerde. Ze herkent zich maar al te goed in het beeld dat Ten Bos schetst. Marktwerking past niet bij het onderwijs. Scholen leidt je niet als een bedrijf. De vriendin was een gedreven leerkracht, iemand met liefde voor het vak, iemand die in positieve zin nog lang herinnerd wordt door haar leerlingen.

Ten Bos spreekt van ‘een genadeloze exploitatie’; de krant noemt dit uitbuiting. De vriendin meent echter dat uitbuiting een doelgerichte actie impliceert. Zo cynisch wil ze niet zijn. Ze voelde zich niet serieus genomen. Verwaarlozing is een juistere term. Verwaarlozing is hetzelfde als iets waardeloos laten worden. Ik vind dit niet minder cynisch. Verwaarlozing is het gevolg van een gebrek aan aandacht.

De vriendin las ooit ergens dat liefde niet het tegenovergestelde van haat is, maar van onverschilligheid. Leg maar eens uit wat onverschilligheid is. Kan het je dan werkelijk helemaal niks schelen. “Negeer de beleidsmakers,” zei ze. “Trek je niks aan van wat zij je opdragen.” Volgens mij kan iemand die liefde voelt voor zijn vak niet onverschillig zijn. Je kunt je vak niet uitoefenen en tegelijk negeren, wat zich aan het vak heeft opgedrongen. Ik denk dat je jezelf hiertegen moet afzetten.

Iemand is onverschillig als hij helemaal niets voor iets voelt. Liefde lijkt het omgekeerde: iemand gaat helemaal op in iets (of iemand). Een liefhebber dreigt zichzelf te verliezen in iets; een onverschillige heeft niks te verliezen. De vriendin kan niet onverschillig zijn, daarom verliet ze de klas.

Ik vroeg mijn kinderen wat het tegenovergestelde van liefde is. Eensgezind antwoordden ze dat dat haat moest zijn. Mijn dochter kon zich wel vinden in onverschilligheid als tegendeel. Toch vond ze haat beter. “Haat is negatieve betrokkenheid en liefde positieve,” dacht ze hardop. “Onverschilligheid is niks.”

Liefde en haat zijn hetzelfde, maar hebben een tegenovergestelde lading: het ene is positief, het andere negatief. Het object waarop de liefde betrekking heeft, betekent veel, zo niet alles voor de liefhebber. Onverschilligheid heeft geen betrekking op een object. Liefde, haat en onverschilligheid hebben een driehoeksverhouding.

Waarom vertel ik dit eigenlijk?

Dit jaar wordt Tribe vijfentwintig. Een mooie leeftijd: nog altijd jong, maar al wel ervaren. John en ik zaten van de week aan tafel om voor dit jubileum iets bijzonders te maken. De ruwe plannen beloven al moois. Als je na vijfentwintig jaar nog steeds gedreven bent om uit het niets iets bijzonders te maken, dacht ik, dan moet het wel liefde zijn die je drijft.
terug

oude

liefde

roest

niet