Geef mij de ruimte

- 05 December 2017 door Edwin Timmers -

Misschien lag het aan het scherm - een laptop - waarop ik de film Ghost in the Shell keek: ondanks beelden van een vrij rondzwevende camera over en door een futuristische stad, ervoer ik beklemming. Een stad, vormgegeven als een lichtshow van jewelste: overal reclame in bewegend 3D. Een volle stad. Toch was dat niet de voornaamste reden voor de het benauwende gevoel.
Actrice Scarlett Johansson speelt een cyborg, haar hersenen zijn het enige menselijke in haar, de rest van het lichaam is machine. Scarlett staat op een wolkenkrabber en wacht op instructies. Ze is een misdaadbestrijder. Maar ze staat daar niet zomaar, tegelijk staat ze in draadloze verbinding met een enorm digitaal netwerk. Haar ogen zien de omgeving, haar brein ziet via alomtegenwoordige camera’s wat er achter muren gebeurt. Eigenlijk ziet ze alles en in zekere zin is ze overal tegelijk. Als kijker keek ik in deze scene mee vanuit haar brein en ogen. Een hectisch geheel, prachtig in beeld gebracht.

Als alles, zelfs dat wat zich achter gesloten deuren afspeelt, permanent zichtbaar is, is je belevingswereld enorm. Als alles en iedereen in je hoofd zit, heb je het druk. Het beklemmende gevoel dat ik zojuist noemde komt volgens mij hieruit voort.

Via je brein aangesloten zijn op de camera’s in de wereld. Scrollen in je hoofd. Er zijn mensen die denken dat dat onze toekomst is. Ik zie er niet naar uit, want hoe fijn is het om gewoon een ruimte binnen te lopen en daarin wat rond te kijken. Wie wel eens een theater bezoekt, of een overheidsgebouw, kent die grote ontvangsthallen waarin zich op doordeweekse dagen even voor het middaguur weinig mensen ophouden. Het kan zijn dat je jezelf dan erg klein voelt, wellicht nietig. Maar aan de andere kant geeft precies dat ook ademruimte en een zekere rust. Misschien is het wel een oplossen in de ruimte, zonder jezelf te verliezen.

Met de opkomst van sociale media zoals facebook en whatsapp kregen we de hele wereld binnen handbereik op een piepklein schermpje. Een overvolle leefwereld op een plat oppervlak van niet meer dan twintig vierkante centimeter. Permanent bepaalt dat schermpje ons gedrag.

Van de week was ik het zat. Ik dronk koffie in een lunchroom in Den Bosch. Nauwelijks had ik plaatsgenomen en, hup, daar kwam mijn mobiel tevoorschijn. Op het facebookicoontje lichtte een rood bolletje op: nieuwe likes, nieuwe weet ik wat niet allemaal. De verbinding in de lunchroom was matig, dus facebook opende buitengewoon traag. Zo traag dat ik er chagrijnig van werd. Mijn tafelgenote keurde mijn kinderlijk gemok af met een uitgestreken gezicht en een dreigend excuus dat ze maar even tijd had. Om de middag te redden besloot ik facebook van mijn mobiel te verwijderen. En wel meteen.

Het beginscherm heeft nu een betekenisvol gat. Maandenlang prijkten drie icoontjes prominent zij aan zij op het midden van het scherm. Het linkse icoontje is nu dus weg, een zegen, ik mis het niet. De beklemming die ik voelde tijdens de openingsscene van Ghost in the Shell herkende ik van facebook, besef ik nu. Ik spook weer rond in de fysieke ruimte en dat bevalt me goed. Ik zie weer dingen. Ik zie weer hoe jongelui koffie bereiden voor mij, hoe ze in opperste concentratie met het puntje van hun tong tussen de lippen een mooie schuimkraag maken.
terug

ik

zie

weer

dingen