Silver spoon hipsters

- 11 September 2017 door Edwin Timmers -

Op facebook volgde ik een kleine discussie over ene Richard Florida. Deze Amerikaan beweerde vijftien jaar geleden dat een instroom van wat hij de 'creative classes' (creatieve geesten, hipsters, kunstenaars, ict'ers) noemde, de economische groei zouden aansporen. De tolerantie, flexibiliteit en excentriciteit van deze klasse zou de oude en beklemmende structuren van industriële productie vervangen door nieuwe, en zou vervolgens investeerders aantrekken. Wilden steden in verval overleven dan moesten ze hippe en creatieve vrijplaatsen creëren. Uiteindelijk zou de creatieve economie leiden tot een welvarend stadshart, waarvan iedereen profiteert.
Het heeft niet zo mogen zijn. De opkomst van de ‘creative classes’ in bijvoorbeeld Londen en New York leidde weliswaar tot economische groei, doch louter voor hen die reeds rijk waren. Zij verdrongen de arme en werkende klasse uit de nu hippe wijken. De problemen waaronder de binnenstad voorheen gebukt ging, zijn verplaatst naar de buitenwijken.

Het denken van Richard Florida heeft ook grote invloed gehad op Nederlandse beleidsmakers. Zowat elke stad heeft tegenwoordig minstens één voormalig industriecomplex dat is verbouwd tot vrijplaats voor creatievelingen.

De discussie op facebook ging onder andere over de hipsters, specifiek de ‘silver spoon hipster’. Iemand die met een zilveren lepel (silver spoon) in zijn mond is geboren, is van rijke komaf. Silver spoon hipsters hebben dus rijke ouders en kunnen zich iets veroorloven.

Het liedje Fortunate Son (1969) van Creedence Clearwater Revival zet zich letterlijk af tegen de silver spoon hipster, die toen nog gewoon hippie heette. Feitelijk zien we de arbeidersklasse zich hier afzetten tegen de rijken. Deze tegenstelling bestaat dus nog steeds.

Wat mij stoort in de discussie is dat ten eerste niet duidelijk is wie nu wel of niet een hipster is. Ten tweede beschikt niet elke hipster (of creativeling, of kunstenaar) over een vangnet dat rijke ouders bieden, en ten derde zullen ook mensen die menen tot de arbeidersklasse te behoren, hun kinderen willen opstoten en alles op alles zetten hen (financieel) te steunen, mocht dat nodig zijn.

Enkele deelnemers aan de discussie willen dus gewoon een zondebok aanwijzen en overgaan op de orde van de dag. Helaas worden daarmee de echte problemen waarmee de hedendaagse stad kampt en te kampen krijgt aan het oog onttrokken.

“People become alienated when they cannot control the fruits of their creativity,” schrijft een wetenschapper in een artikel over Richard Florida met een knipoog naar Marx. Als de kosten voor wonen exorbitant stijgen in een wijk die opbloeide mede dankzij de instroom van creatievelingen, neigt dat naar onrechtvaardigheid ten opzichte van mensen die dat niet meer kunnen opbrengen en dus gedwongen zijn te verkassen. Het lijkt me alleszins redelijk als ook iedereen die de wijk opkwikte en plezierig houdt, meedeelt in de baten. En met baten bedoel ik woonplezier of simpelweg geluk en ontplooiingsmogelijkheden, eigenlijk alles wat belangrijker is dan louter een opzwellende bankrekening.
terug

toen

nog

gewoon

hippie